NS 24758 (gebouwd in 1929)
Info over de goederenwagon:

De Hollandsche IJzeren Spoorweg-Maatschappij (HSM) en de Staatsspoorwegen (SS) waren bij het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog (1914 - 1918) door eerdere fusies en het overnemen van de exploitatie van andere spoorbedrijven de grootste spoorvervoerders in Nederland. De bedrijven concurreerden hevig met elkaar, maar vanwege de oorlogsdreiging werden beide spoorbedrijven tijdens de oorlog onder militair gezag geplaatst. Vanwege de tekorten door de oorlog richtten de HSM en SS per 1 januari 1917 een nieuw samenwerkingsverband op: de Nederlandsche Spoorwegen (NS). Onder het nieuwe samenwerkingsverband werkten de bedrijven nog beter samen. In 1921 werd al het spoorwegmaterieel omgenummerd naar nieuwe nummerschema's van de NS. Vanaf eind jaren '20 begon NS met het invoeren van haar eigen huisstijl op het materieel om zo de verschillende huisstijlen te vervangen. Er werd gekozen om alle treinen donkergroen te schilderen. NS koos voor een donkere kleur, zodat de treinen minder vies werden. Na de oorlog kregen de treinen en trams hevige concurrentie van bussen, personenauto's, fietsen en vrachtwagens. Andere kleinere, nog bestaande spoorbedrijven lieten vanwege de verliezen hun exploitatie overnemen door de NS. Per 1 januari 1938 werden alle vervoerders waarvan NS de exploitatie verzorgde geheel gefuseerd en was NS nog het enige spoorbedrijf dat op het hoofdspoor reed. Op de tram- en lokaallijnen reden nog wel andere bedrijven.

In de beginjaren van de Nederlandsche Spoorwegen had het bedrijf een zeer groot aantal verschillende treintypes in haar materieelpark. Dit komt omdat de verschillende spoorbedrijven vroeger elk verschillende types locomotieven, rijtuigen en goederenwagons gebruikten. Om oudere types gesloten goederenwagons te vervangen, en meer eenheid in het materieelpark te creëren, besloot NS in de jaren '20 om een nieuw type goederenwagon te bestellen. De nieuwe goederenwagons kregen de typeaanduiding CHRKS. De CHRKS is de eerste grote serie gesloten goederenwagons die NS liet bouwen. De CHRKS-wagons toonden veel gelijkenissen met het standaardtype gesloten goederenwagon van de HSM, het type CHD. Van het type CHD zijn vier goederenwagons bewaard gebleven: de HSM 6376 (gebouwd in 1882) van de Stoomtrein Goes - Borsele, de HSM 9725 (gebouwd in 1905) van de Museum Buurtspoorweg, de HSM 10116 (gebouwd in 1907) van de Museumspoorlijn STAR en de HSM 33208 (gebouwd in 1916) van het Spoorwegmuseum. De nieuwe wagons waren opgebouwd met een stalen frame en een houten opbouw en dak. De lengte van de CHRKS-wagons werd vast gesteld op 10,67 meter. Dit werd toen de nieuwe standaard, zodat laad- en losperrons hierop konden worden aangepast. Vanwege hun vele ventilatie-openingen waren de nieuwe wagons zeer geschikt voor het vervoer van groenten en dergelijke. De CHRKS kregen hierdoor de bijnaam 'achtienluikers'. In 1929 en 1930 werden 800 goederenwagons geleverd, met de nummers 24576 t/m 25000 en 31001 t/m 31375. De CHRKS-wagons werden voornamelijk gebruikt voor het vervoeren van groenten, fruit en andere producten die snel bedorven.

In hun beginjaren waren de CHRKS-wagons nog niet voorzien van het Westinghouse-remsysteem, deze wagons reden dus onberemd mee in de trein. In een deel van de wagons was een installatie aanwezig waarmee een remmer handmatig de schroefrem kon bedienen van de wagon waar hij op aanwezig was. In 1934 werd een doorgaande luchtleiding bij goederentreinen verplicht. NS liet hierdoor alle CHRKS-goederenwagons aanpassen. Naast de luchtleiding werd een deel van de wagons voorzien van het daadwerkelijke remsysteem, zodat deze wagons mee konden remmen met de locomotief. Door de sterke opkomst van vrachtwagens in de jaren '60 liep het goederenvervoer per spoor terug en sloten veel los- en laadplaatsen. Het vervoer van groenten en fruit werd volledig door het wegverkeer overgenomen. De oudere series groetenwagons werden afgevoerd en een deel van de CHRKS-wagons werd omgebouwd om dienst te doen als normale gesloten goederenwagons. Hierbij werden veel ventilatie-openingen van de goederenwagons dichtgemaakt. NS voerde het grootste deel van de CHRKS-wagons eind jaren '70 af. Enkele wagons kregen ander werk, bijvoorbeeld als dienstwagens, en bleven hierdoor langer in dienst.

De CHRKS 24758 werd in 1929 gebouwd door Werkspoor Amsterdam. Bij de invoering van de computernummering kreeg de 24758 het nummer 40 84 980 1 504. Nadat NS de 24758 terzijde had gesteld nam het Spoorwegmuseum de wagon op in haar collectie. In 2002 stootte het Spoorwegmuseum deze goederenwagon af en nam de Stoomtrein Goes - Borsele de 24758 over. In Goes werd in 2008 gestart aan een uitvoerige restauratie. De wagon werd weer teruggebracht in het uiterlijk waarin deze in 1929 werd afgeleverd door Werkspoor. In het najaar van 2011 was deze restauratie klaar en werd de wagon in gebruik genomen. De NS 24758 kreeg in 2024 een nieuwe schilderbeurt.

De NS 24758 heeft vanwege haar cultuurhistorische waarde de C-status toegekend gekregen binnen het Nationaal Register Railerfgoed. Er zijn drie exemplaren van de CHRKS-wagons van NS bewaard gebleven. De 24591 is te zien bij de Museum Buurtspoorweg, de 24676 bij de Museumstoomtram Hoorn - Medemblik en de 24758 bij de Stoomtrein Goes - Borsele.

 
 
 
 
 
 
De SHD 2205 komt met een reizigerstrein 's Gravenpolder - 's Heerabtskerke binnen rijden.
Sporen naar het verleden 2023, 18 mei 2023. © TreinenInNederland.nl
 
De SHD 2205 rijdt met een reizigerstrein langs de overweg aan de 's-Gravenpoldersestraat in Hoedekenskerke
richting Hoedekenskerke. 18 mei 2023. © TreinenInNederland.nl
 
De Sik 264 rangeert met de goederenwagon NS 24758 in Goes. Dieselweekend bij Stoomtrein Goes - Borsele,
11 september 2016. © TreinenInNederland.nl