Koppelwagen 40 84 944 1 534-7 (sinds 1970 in gebruik als koppelwagen)
Info over de goederenwagon:

De Machinefabriek Winschoten leverde in 1947 stalen open kolenwagons van het type GTM aan de Nederlandsche Spoorwegen. Een van deze wagons, met het nummer 63101, werd op 21 maart 1947 door NS in dienst gesteld. De kolenwagon kreeg in 1968 het nieuwe nummer 21 84 500 1 549-8. Door de sterke opkomst van vrachtwagens in de jaren '60 liep het goederenvervoer per spoor terug en sloten veel los- en laadplaatsen. Sinds de ontdekking van het aardgasveld onder Groningen in 1959 begonnen de kolenmijnen in Zuid-Limburg verlies te maken. Naast het Groningse gas hadden de kolenmijnen veel concurrentie van olie en goedkopere steenkolen uit buitenlandse mijnen. De kolentreinen vanuit Limburg naar de rest van het land, waar NS veel geld aan verdiende, namen sterk af. De mijn Hendrik werd in 1963 als eerste gesloten. Op 17 december 1965 maakte toenmalig minister-president Joop den Uyl in Heerlen de sluiting van de kolenmijnen in Nederland bekend. In 1965 werd nog 11,446 miljoen ton steenkool gedolven. Daarna nam de steenkoolwinning explosief af. Op 20 december 1974 werd de mijn Julia als een na laatste mijn in Nederland gesloten, gevolgd door de Oranje-Nassau I op 31 december van dat jaar. NS besloot om zeven recent terzijde gestelde kolenwagons van het type GTM om te bouwen tot koppelwagens. Aan één kant van de wagons werd het stoot- en trekwerk vervangen door een verstelbare Scharfenbergkoppeling. Door middel van de koppelwagen kan een locomotief veel gemakkelijker worden gekoppeld aan een treinstel. Dit is vooral handig voor rangeerwerkzaamheden bij werkplaatsen of als treinstellen door de wasstraat (waar deze met oxaalzuur werden gewassen) moeten worden gereden. De 21 84 500 1 549-8 kreeg na zijn ombouw het nieuwe nummer 30 84 982 0 504-3 en werd op 26 juni 1970 in Den Haag in gebruik genomen. De koppelwagen werd in november 1974 hernummerd tot 30 84 944 1 534-9. Rond 1985 kreeg de wagon zijn laatste nummer, het nummer 40 84 944 1 534-7.

NS stelde in 2004 de 40 84 944 1 534-7 buiten dienst en schonk hem aan de Haarlem IJmuidense Spoorweg-Maatschappij (HIJSM). In de nacht van 21 op 22 februari 2009 braken vandalen de deuren van de Plan U's en de DE2's van de HIJSM open. Alle ruiten werden ingeslagen, banken werden opengesneden, graffiti werd op de treinstellen gespoten, brandblussers werden leeggespoten en er werd zelfs geprobeerd brand te stichten. Dat laatste mislukte gelukkig. De schade werd voorzichtig geschat op enkele tonnen. In die nacht werd ruim acht jaar aan hard vrijwilligerswerk vernietigd. De HIJSM probeerde de schade te herstellen, maar dat was een onmogelijke taak. De HIJSM werd opgeheven; zij konden het financieel niet rondkrijgen. WIJS ging nog wel verder om de IJmuiderlijn weer in dienst te krijgen. Al het materieel van de HIJSM werd ondergebracht bij WIJS. In 2010 werd besloten om de IJmuiderlijn te slopen en een busbaan aan te leggen. Na dat besluit beëindigde WIJS ook haar activiteiten.

De Stichting Historisch Dieselmaterieel (SHD) nam in 2010 de Plan U's 113 en 121 en de koppelwagen 40 84 944 1 534-7 over van WIJS. De SHD besloot in maart 2012 om de koppelwagen een volledige revisie te geven. De SHD bracht enkele aanpassingen aan het luchtsysteem aan, waarmee er nu een aparte treinleiding met een slang door een gesleept treinstel kan worden getrokken. Dit werd bereikt door aan de kant waar de locomotief koppelt naast een treinleidingslang een extra hoofdreservoirslang te monteren. Aan de andere kant van de wagen is naast de automatische koppeling een extra treinleidingaansluiting gemaakt voor deze extra slang. Tijdens de grote SpoorParade in Amersfoort van 16 t/m 21 oktober 2014 ter gelegenheid van de viering van 175 Jaar Spoor in Nederland moest de wagon nog zijn opschriften en gele accenten krijgen.

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Sik 243 met de koppelwagen 40 84 944 1 534-7 tijdens de SpoorParade in Amersfoort ter gelegenheid van de viering van 175 Jaar Spoor in Nederland. © TreinenInNederland.nl