Ketelwagon USATC 17048 (uit 1943)
Info over de goederentrein:

Ter voorbereiding van de bevrijding van Europa en andere delen van de wereld tijdens de Tweede Wereldoorlog lieten het Amerikaanse leger (United States Army Transportation Corps) en het Britse War Department grote aantallen locomotieven, zowel diesel- als stoomlocomotieven, en goederenwagons bouwen. In drie jaar tijd werden in recordtempo ongeveer 100.000 spoorwegvoertuigen gebouwd, waarvan ongeveer 4500 locomotieven. Van de geallieerde locomotieven zijn er tegenwoordig acht in Nederland te vinden bij verschillende spoorwegmusea. Dit zijn de Amerikaanse diesellocomotieven USATC 7989 en USATC 8147, de Amerikaanse stoomlocomotief USATC 4389, de Britse diesellocomotieven WD 70031, WD 70033 en WD 70269 en de Britse stoomlocomotieven WD 75080 en WD 73755. De geallieerde goederenwagons bestonden uit gesloten goederenwagons, ketelwagons en platte wagons. In Nederland zijn bij spoorwegmusea de Amerikaanse boxcars USATC 224340 en USATC 2200055 en de Amerikaanse ketelwagons USATC 17023 en USATC 17048 te zien. Het oorlogsmaterieel werd goedkoop en snel gebouwd en was daardoor van slechte kwaliteit. De locomotieven en goederenwagons werden gebouwd met een verwachte levensduur van slechts vijf jaar. Op D-Day, 6 juni 1944, landen de geallieerde troepen in Normandië, Frankrijk. In het begin waren de Europese havens door de Duitsers geblokkeerd, waardoor de eerste geallieerde treinen bij het strand in Normandië het Europese land werden opgebracht. Tijdens en na D-Day werden duizenden locomotieven en goederenwagons naar het Europese vasteland gebracht om het leger te bevoorraden. Het andere oorlogsmaterieel werd tijdens de oorlog in andere delen van de wereld gebruikt. Op 5 mei 1945 werd het Nederlandse vasteland door de geallieerden bevrijd van de Duitsers. Op 11 juni werden de Waddeneilanden ook bevrijd.

Tijdens de Tweede Wereldoorlog werden duizenden Nederlandse goederenwagons, locomotieven, rijtuigen en treinstellen naar het oosten afgevoerd of deze bleven erg beschadigd achter. Ook was veel infrastructuur op veel plekken vernietigd; tijdens de oorlog waren 180 spoorbruggen opgeblazen. De Nederlandsche Spoorwegen schatte de totale oorlogsschade op 522,5 miljoen gulden (omgerekend zou dat ongeveer 3,9 miljard euro zijn in 2025). Personeel van de NS maakte meerdere reizen naar het oosten om Nederlandse treinen terug te zoeken die nog bruikbaar waren. Een deel werd nooit teruggevonden en werd door NS administratief afgevoerd. Nadat de Tweede Wereldoorlog ten einde was gekomen, belandde veel overtollig Amerikaans en Brits oorlogsspoormaterieel op grote legerdumps in Europa. Hier konden de Europese spoorwegmaatschappijen materieel kopen of huren om hun spoornetwerk weer op te bouwen. NS en enkele andere bedrijven in Nederland namen rond de 400 Amerikaanse en Britse diesel- en stoomlocomotieven over uit de legerdumps. NS nam ongeveer tweeduizend goederenwagons over van het Amerikaanse leger om zo de treindiensten weer op te bouwen. Van deze locomotieven zijn de diesellocomotieven NS 162, NS 164, NS 508, NS 620, NS 2019 en de stoomlocomotieven NS 5085, NS 8811 en de Oranje Nassau 26 bewaard of gereconstrueerd. Deze locomotieven zijn teruggebracht in de kleuren die ze tijdens de oorlog droegen of de donkergroene kleur die NS de locomotieven gaf. Daarnaast kocht en huurde NS locomotieven uit andere landen in Europa, waaronder West-Duitsland. De NS 7853 is een reconstructie van een Zwitserse locomotiefserie die na de oorlog drie jaar in Nederland heeft gereden. Van de oorlogsgoederenwagons die later bij NS terechtkwamen zijn de ketelwagons USATC 17023 en USATC 17048 en de gesloten goederenwagon USATC 224340 bewaard. Het overgrote deel van de locomotieven en goederenwagons werd binnen tien jaar, toen nieuw materieel beschikbaar was, weer buiten dienst gesteld. In de eerste jaren na de oorlog werden door een gebrek aan rijtuigen goederenwagons ingezet voor reizigersvervoer. Ook werden bussen en legertrucks ingezet als vervanging van de treindienst.

Tijdens de bevrijding van Europa verbruikten de geallieerde tanks, jeeps en GMC-trucks elke dag vier miljoen liter benzine. Om deze grote hoeveelheid benzine naar het front te transporteren, werden grote Amerikaanse ketelwagons gebruikt. Deze vierassige wagons hadden een capaciteit van 40.000 liter per wagon. Gemiddeld waren er per dag dus honderd grote ketelwagons met benzine nodig aan het front. Na de oorlog nam de NS onder andere de ketelwagon USATC 17048 over. NS gebruikte de grote ketelwagons voornamelijk voor de olietreinen vanuit Schoonebeek. Deze treinen werden in het begin getrokken door de NS-serie 2000, diesellocomotieven die NS ook uit de Amerikaanse oorlogsvloot heeft overgenomen. De 17048 kwam uiteindelijk bij de Veluwsche Stoomtrein Maatschappij terecht.

De Stichting 162 en de Museum Buurtspoorweg werkten hard om op 5 mei 2020, ter ere van de bevrijding van Nederland 75 jaar geleden, een trein samen te stellen met materieel dat in de oorlog reed. Als eerste werd de gerestaureerde boxcar 220410 van de Stichting 162 op 7 juni 2019 naar Haaksbergen gebracht. De Belgische Stoomtrein Maldegem-Eeklo leende hun USATC warflat 3507721 uit voor het project. Op 16 november 2019 werd de warflat naar Haaksbergen gebracht. Als laatste wagon werd de Amerikaanse ketelwagon USATC 17048 door de Veluwsche Stoomtrein Maatschappij in bruikleen gegeven. Op 22 november 2019 werd de wagon naar Haaksbergen gebracht. De vrijwilligers van de Stichting 162 en de MBS werkten hard om de ketelwagon en de warflat te restaureren en te schilderen in de kleuren zoals ze tijdens de oorlog hebben gereden. De diesellocomotief WD 70033 (NS 162), die eigendom is van de Stichting 162, werd in 2020 weer teruggeschilderd in zijn zwarte oorlogskleur. De drie goederenwagons waren op tijd klaar, er werd nog gewerkt aan de WD 70033. Helaas gooide corona roet in het eten, waardoor de festiviteiten in 2020 niet door konden gaan.

De gerestaureerde USATC 17048 werd op 20 september 2021 weer teruggebracht naar de VSM. In Beekbergen staat de ketelwagon opgesteld met de diesellocomotief NS 2019. De locomotief is vroeger ook door de Amerikanen tijdens de oorlog naar Europa gebracht.

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
De ketelwagon USATC 17048 staat in Beekbergen opgesteld. 23 april 2025. © TreinenInNederland.nl
 
De USATC 17048 staat in Beekbergen opgesteld. 10 november 2024. © TreinenInNederland.nl
 
De 2019 en de USATC 17048 staan in Beekbergen opgesteld. 10 november 2024. © TreinenInNederland.nl
 
 
 
 
 
 
 
 
 
De Ketelwagon USATC 17048 tussen Eerbeek en Loenen. Terug naar Toen 2023, 3 september 2023. © TreinenInNederland.nl
 
De ketelwagon USATC 17048 rijdt mee in een goederentrein tussen Loenen en Eerbeek.
Terug naar Toen 2022
, 3 september 2022. © TreinenInNederland.nl