WSM 23 (gebouwd in 1918)
Info over de locomotief:

Orenstein & Koppel bouwde in 1918 de stoomlocomotief voor de Westfälische Eisen- und Drahtwerke Aplerbeck in Dortmund. De locomotief is een standaardtype waar O&K er vele van bouwde. In 1928 werd de loc vanuit Dortmund verkocht aan de Westlandsche Stoomtramweg-Maatschappij (WSM). Bij de WSM kreeg de stoomloc het nummer 23. De 23 was, in vergelijking met de overige stoomlocomotieven bij het stoomtrambedrijf, een grote en sterke locomotief. Hierdoor werd de 23 uitsluitend ingezet voor de lange en zware goederentrams. De trams waren voornamelijk beladen met groente en fruit die vanuit het Westland richting Hoek van Holland en Delft werden vervoerd. Vanaf hier maakten de groente of fruit hun reis verder per schip of trein. De WSM 23 kreeg de naam H.J.H. Modderman, vernoemd naar de oud-burgemeester van Naaldwijk (1906 - 1926).

In 1940 werd de stoomloc verkocht aan de Coöperatieve Suikerfabriek te Zevenbergen. In Zevenbergen kreeg de locomotief het nummer 3 en de bijnaam 'Dikke Bertha'. Nummer 3 bracht samen met de twee andere stoomlocomotieven van het bedrijf (met de nummers 1 en 2) de goederenwagons van station Zevenbergen door het dorp naar het fabrieksterrein. Locomotief 1 had de suikerfabriek in 1916 gekocht van De Vries in Geldorp. De locomotief werd in 1883 gebouwd voor de Preussische Staatseisenbahnen. Locomotief 2 werd in 1921 nieuw voor de suikerfabriek gebouwd door Henschel. De oude nummer 1 diende sinds de komst van de WSM 23 als reserve locomotief en werd nog maar zelden ingezet. In 1947 fuseerde het bedrijf onder andere met de Coöperatieve Beetwortel Suikerfabriek te Roosendaal en ging verder onder de naam Verenigde Coöperatieve Suikerfabrieken (VCS). De vestiging in Roosendaal had vanaf 1937 de vierkante tramlocomotief ex-GS 18 (onder het nummer 1) in dienst. In 1952 verkocht NS haar stoomlocomotief 8107 aan de VCS in Roosendaal. Deze locomotief kreeg ook het nummer 3. Als laatste werd in 1957 de ex-NS 8817 (waarvan onder andere soortgenoot NS 8811 is bewaard) verkocht aan het suikerbedrijf in Roosendaal. De 8817 kreeg het nummer 4. De stoomlocomotieven werden veelvuldig ingezet tijdens de suikerbietencampagne in het najaar, de rest van het jaar hadden de locomotieven minder werk.

De Verenigde Coöperatieve Suikerfabrieken zag in de jaren '60 gelukkig in wat voor historische waarde vijf van hun stoomlocomotieven hadden. De VCS (na een fusie in 1966 de Suiker Unie) kocht in de jaren '60 diesellocomotieven, waardoor de oude stoomlocomotieven werden vervangen. De GS 18 en NS 8107 werden in 1964 terzijde gesteld; de NS 8817 en WSM 23 volgden zes jaar later. De locomotief 2 werd in deze periode ook in Zevenbergen terzijde gesteld. De fabriek besloot de locomotieven te doneren aan verschillende museumstichtingen in Nederland. De vierkante tramlocomotief GS 18 kwam in beheer van de Nederlandse Vereniging van Belangstellenden in het Spoor- en Tramwegwezen (NVBS), de Museum Buurtspoorweg kreeg de NS 8107 gedoneerd, de NS 8817 en locomotief 2 werden aan de Stoomtram Goes - Borsele overhandigd en de WSM 23 werd naar de Tramweg-Stichting gebracht.

Nadat de WSM 23 in 1970 aan de Tramweg-Stichting was geschonken, werd de locomotief ondergebracht bij de Museumstoomtram Hoorn - Medemblik. De stoomloc heeft negen jaar dienst gedaan bij de SHM, in maart 1979 werd de locomotief terzijde gesteld. De algemene staat van de locomotief bleek zo slecht te zijn dat een grote revisie nodig was en de loc werd opgeslagen in de loods te Zwaag.

In 2023 is de SHM begonnen om de WSM 23 optisch te restaureren en de locomotief te conserveren om verdere achteruitgang te voorkomen. Als de optische restauratie van de WSM 23 is afgerond, zal de locomotief samen met de tramlocomotief RSTM 2 (uit 1881) en de goederenwagon NZH C 106 (uit 1882) worden tentoongesteld als onderdeel van de presentatie over de geschiedenis van de stoomtrams in Nederland. Tijdens de conservering wordt onder andere de ketel aangepakt, zodat deze niet verder achteruitgaat. Op enkele plaatsen wordt de WSM 23 voorbereid om later ooit weer rijvaardig gemaakt te worden. De 23 zal nu echter niet in rijvaardige staat worden gerestaureerd, omdat de Museumstoomtram Hoorn - Medemblik geen behoefte heeft aan een extra rijvaardige stoomlocomotief. De SHM houdt de optie open om de WSM 23 later ooit nog rijvaardig te maken.

Van het trammaterieel van de Westlandse Stoomtramweg Maatschappij zijn slechts één stoomlocomotief en een motorwagen bewaard gebleven. De stoomlocomotief 23 en de motorwagen 40 behoren beide tot de collectie van de Museumstoomtram Hoorn - Medemblik. De WSM 23 heeft vanwege haar cultuurhistorische waarde de hoogste A-status toegekend gekregen binnen het Nationaal Register Mobiel Erfgoed.

 
 
 
De locomotieven WSM 23 en SHM 16 'Medemblik' in de werkplaats in Hoorn.
Bello Festival 2025, 4 juli 2025. © TreinenInNederland.nl
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Onderdelen van loc 23 en Sik 271 liggen op een platte wagon in Hoorn. Bello festival 2024
(inclusief locomotievenparade)
, 5 juli 2024. © TreinenInNederland.nl
 
Loc SHM 47 uit 1925 "Pluisje" en loc 23 uit 1918 die momenteel in revisie is deden mee aan de locomotievenparade.
Bello festival 2024 (inclusief locomotievenparade), 5 juli 2024. © TreinenInNederland.nl
 
 
 
Loc 23 met daar achter loc 16 staan in de werkplaats. 5 juli 2024. © TreinenInNederland.nl
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
De stoomloc 23 staat buiten station Hoorn met de omC 909 en omC 910 van de SGB opgesteld.
Bello Festival (by Night) van de SHM, 27 oktober 2023. © TreinenInNederland.nl
 
 
 
 
 
De SHM 101 komt met een aantal goederenwagens langs de SHM 23 en de omC's 909 en 910 gereden.
27 oktober 2023. © TreinenInNederland.nl
 
De stoomloc 23 staat tijdens Bello Festival by Night met een goederentram langs het perron in Hoorn opgesteld.
27 oktober 2023. © TreinenInNederland.nl