![]() |
|||||||||||
Plan-E 50 84 87-37 222-1 van de SHD (uit 1955)
|
|||||||||||
Info over dit rijtuig: |
|||||||||||
Na de Tweede Wereldoorlog herstelde de Nederlandse economie snel. Hierdoor kon Nederland, deels met het Amerikaanse Marshallplan, in de wederopbouw veel nieuw spoorwegmaterieel aanschaffen. Doordat de treinen en de infrastructuur heel ernstig waren beschadigd, werd besloten om tijdens het herstel grote stappen te maken in het moderniseren van het spoorwegnet. Grote delen van het spoor werden geëlektrificeerd en het materieelpark werd flink gemoderniseerd met de komst van veel nieuw materieel. Met de enorme modernisering wilde de Nederlandsche Spoorwegen in de jaren '50 stoomlocomotieven en houten rijtuigen buitendienst stellen. Een stoomlocomotief moet uren van tevoren al worden opgestookt voordat de machine kan worden ingezet. Naast kolen en water kost dit ook veel loon voor het personeel; op stoomlocomotieven moet namelijk ook een stoker aanwezig zijn. Houten rijtuigen zijn bij aanrijdingen onveiliger, omdat het hout veel minder sterk is, waardoor de rijtuigen volledig kunnen versplinteren. Tevens wilde NS het, meestal slecht presterende, materieel dat na de oorlog uit legerdumps en elders uit Europa werd gekocht of gehuurd snel vervangen. In de jaren na de oorlog bestelde NS, tot en met 1959, 173 dieselrangeerlocomotieven (de series 200, 450, 500, 600 en 700), 286 diesellocomotieven voor op de hoofdbaan (de series 2200, 2400 en 2600, de 2600'en werden in 1958 al aan de kant gezet), 100 elektrische locomotieven (de series 1100, 1200 en 1300), 311 rijtuigen (de series Plan-D, Plan-E, Plan-K en Plan-N), 48 postrijtuigen (de series Pec, Plan-C, Plan-E en Plan-L), twee fietsrijtuigen (Dec-rijtuigen, de rijtuigen werden na één jaar omgebouwd naar Pec-postrijtuigen), 297 elektrische treinstellen (de series Mat'46, Mat'54 en Mat'57), 81 dieseltreinstellen (de series Plan-X en TEE DE4) en meer dan tien duizend nieuwe goederenwagons. Door al het nieuwe materieel en het sluiten van tramlijnen nam NS in 1955 afscheid van de laatste stoomtram. Op 31 augustus 1955 reed de NS 7742 'Bello' als laatste NS-stoomtram van Bergen aan Zee naar Alkmaar. Een jaar later nam NS op 16 juni 1956 afscheid van de laatste houten rijtuigen. Op 7 januari 1958 reed de NS 3737 als laatste stoomtrein, in dienst van de Nederlandsche Spoorwegen, van Geldermalsen naar het Spoorwegmuseum in Utrecht. Nederland was een van de eerste landen in Europa waar stoomlocomotieven en houten rijtuigen niet meer op het hoofdnet gebruikt werden. Op de grensbaanvakken met Duitsland waren echter tot in de jaren '70 nog Duitse stoomlocomotieven te zien. Bij Nederlandse industrieën rangeerden stoomlocomotieven nog veel langer door. In 1975 werden de voormalige NS 8811 en 8826 als laatste stoomlocomotieven in commerciële dienst in Nederland terzijde gesteld na het sluiten van de steenkolenmijn Julia in Zuid-Limburg een jaar eerder. In 1954 bestelde NS 196 rijtuigen van het type Plan-E bij Werkspoor en Beijes. De 196 Plan-E rijtuigen werden onderverdeeld in 10 postrijtuigen (P 7921 - P 7930), 46 tweede klasse-rijtuigen (B 6501 - B 6546), 114 derde klasse-rijtuigen (C 6601 - C 6714) en 26 derde klas restauratierijtuigen (CKD 6901 - CDK 6926). De bijna 200 rijtuigen werden gebouwd tussen 1954 en 1956. In 1958 bestelde NS nog dertien extra postrijtuigen die erg veel lijken op de Plan-E rijtuigen. Deze laatste dertien postrijtuigen (P 7931 - P 7943) kregen het type Plan-L. De in totaal 209 rijtuigen werden deels afgeleid van de Mat'54-treinstellen die toen in aanbouw waren. De Berlijns blauwe Plan-E rijtuigen werden gebruikt in de sneltrein- en intercitydiensten. In 1956 verviel in Nederland de derde klas. In de praktijk werden de eerste klascoupes omgebouwd en werden de huidige tweede klassen de eerste klas en werden de derde klassen omgenummerd naar de tweede klas zonder verdere aanpassingen. In de nummers van de rijtuigen werd dit ook aangepast. De B werd A, C werd B en CDK werd BDK. Tussen 1960 en 1962 werden de 26 restauratierijtuigen aangepast. De gesloten coupes werden vervangen door een groot coupe met 22 plaatsen en de keuken werd uitgebreid. De BDK-rijtuigen werden omgedoopt tot RD-rijtuigen. In 1969 werd het verplicht voor alle treinen om UIC-nummers te dragen. Naar aanleiding van Spoorslag '70 reed NS ook op de diesellijnen extra treinen. Voor deze diensten was echter niet genoeg materieel beschikbaar. De oplossing werd gevonden door 43 tweede klasse Plan-E rijtuigen om te bouwen om dienst te kunnen doen tussen twee diesellocomotieven van de serie 2200. De rijtuigen kregen stuurstroomkabels en ze kregen een extra hoogspanningskabel voor retourstroom naar de energiewagen, die in de winter meereed voor de verwarming. Ook werden elf rijtuigen voorzien van eerste klasse-coupés en werden daarmee omgebouwd naar AB-rijtuigen. Deze stammen kregen de bijnaam 'Klompentreinen', afkomstig van de arbeiders die klompen droegen en met de treinen reisden. De Klompentreinen hebben tot 1987 dienstgedaan. Een jaar later gaan ook de laatste Plan-E rijtuigen in de normale diensten buiten dienst. In 1983 werden vier postrijtuigen van het type Plan-L omgebouwd naar fietsenrijtuigen (Df). In 1987 werden ook vier Plan-E rijtuigen omgebouwd naar fietsenrijtuigen. De Plan-E en Plan-L rijtuigen werden gelijk aan elkaar gemaakt. Ze kregen de geel-blauwe intercitykleuren en ze hadden plaats voor 24 fietsen. De fietsenrijtuigen werden enkel in de zomermaanden ingezet tussen Zandvoort aan Zee / Haarlem en Maastricht / Heerlen. In september 2004 werden de rijtuigen buitendienst gesteld. Na hun uitdienststelling in 1988 werden twee andere Plan-E RD's omgebouwd naar verblijfwagens bij ongevallenkranen. Deze rijtuigen hebben tot in 1995 dienst gedaan. Een andere Plan-E werd samen met Plan-D WRDs 87-38 107 gebruikt tijdens de toelatingstesten van het loctype NS 6400. Uiteindelijk zijn van de meer dan in totaal 209 Plan-E en Plan-L rijtuigen acht Plan-E rijtuigen en een Plan-L rijtuig bewaard. In 2004 kwam Plan-E 50 84 92-37 006-1 bij de Stichting Historisch Dieselmaterieel terecht. In 2008 en 2009 restaureerde de SHD het rijtuig en schilderde hem weer Berlijns blauw. Ook werd de deur- en raamindeling gewijzigd van een fietsenrijtuig naar een restauratierijtuig. Het rijtuig kreeg het nummer 50 84 87-37 222-1. In 2012 kreeg het rijtuig blauwe reclamebanen. Het doel van de Stichting Historisch Dieselmaterieel is (of was) om een complete Klompentrein weer terug te brengen. De SHD heeft twee 2200'en, de 2205 en de 2275, en vijf Plan-E rijtuigen in haar bezit. Momenteel staat de Plan-E 50 84 87-37 222-1 in Amersfoort opgesteld. |
|||||||||||
Voor het onderzoeksprogramma RESET reed op 7 en 8 november 2025 een testtrein bestaande uit twaalf 1600 en 1700'en rond Delft. Op de foto rijdt de Strukton 1740 met de SHD Plan-W 50 84 21-37 455-6, SHD Plan-C P 7918 / Meetrijtuig CTO, RXP 1832, RXP 1619, RXP 1621, RXP 1618, RXP 1615, RXP 1770, RXP 1766, DC Tractie 1760, RXP 9902 (ex-NS 1616), RXP 9901 (ex-NS 1627), RXP-rijtuig 51 85 89-70 152-4, SHD Plan-E 50 84 87-37 222-1 en de Strukton 1736 achterop langzaam langs het overloopwissel om daar van spoor te wisselen. 8 november 2025. © TreinenInNederland.nl |
|||||||||||
De Plan E rijtuig 50 84 87-37 222-1 staat in Amersfoort opgesteld. Raildagen 2024 bij Eurailscout, de SHD en VolkerRail. 20 september 2024. © TreinenInNederland.nl |
|||||||||||
In 2020 is een overeenkomst bereikt om de 50 0073 (die particulier eigendom is) in bruikleen te geven aan de ZLSM. De locomotief stond bij de VSM en moest worden getransporteerd naar Limburg. In de late avond van 3 december 2023 vertrok de SHD 2205, het CTO-meetrijtuig en een Plan-E rijtuig (als rem- en verblijfwagens) met de 50 0073 vanuit Beekbergen naar Dieren. Vanuit daar zou het transport de eerste nacht via de Maaslijn naar Venlo gaan en de volgende nacht verder naar Simpelveld. Het transport reed met 40 km/u, maar helaas strandde het transport in Nijmegen. De 50 0073 had een warmgelopen lager. De locomotief werd op een kopspoortje gerangeerd om daar verdere besluiten af te wachten. 3 december 2023. © TreinenInNederland.nl |
|||||||||||
Plan E 50 84 87-37 222-1 van de SHD. Stoomtreindagen 2023 bij de ZLSM, 28 oktober 2023. © TreinenInNederland.nl |
|||||||||||
De Plan E 50 84 87-37 222-1 van de SHD staat in Goes opgesteld. Sporen naar het verleden 2023, 18 mei 2023. © TreinenInNederland.nl |
|||||||||||
Een Plan E met het nummer 50 84 87-37 222-1 was als gast op station Simpelveld te zien tijdens het End of Season Gala 2018. 20 oktober 2018. © TreinenInNederland.nl |
|||||||||||
Een Plan E met het nummer 50 84 87-37 222-1 rijtuig van de SHD stond op de NS-Publieksdag ter gelegenheid van 150 jaar Station Amersfoort. 15 september 2013. © TreinenInNederland.nl |
|||||||||||