HTM 8 'Ooievaar'
Info over de locomotief:

In de jaren '30 van de 19e eeuw werden de eerste spoorlijnen in Amerika aangelegd. Voor de tramlijnen die langs de wegen liepen, werden speciale vierkante tramlocomotieven ontwikkeld. De tramlocomotieven hadden een vierkante vorm; zo leken ze meer op de rijtuigen die ze trokken. Het idee was dat paarden minder zouden schrikken van de voorbijrijdende trams als de locomotieven dezelfde vorm kregen als de rijtuigen. De wielen werden afgeschermd om in geval van een ongeluk zoveel mogelijk letsel en schade te voorkomen. Toen in Nederland de eerste spoorlijnen werden aangelegd, bleek al snel dat het financieel niet haalbaar was om overal in Nederland spoorlijnen voor treinen aan te leggen. In 1878 werd de Wet op de Locaalspoorwegen aangenomen. Met deze wet hoefden spoorlijnen waar met licht materieel slechts 30 km/u werd gereden zich niet aan de strengere regels van de Spoorwegwet uit 1875 te houden. Door deze versoepeling konden goedkopere spoorlijnen in bijvoorbeeld de berm van wegen worden aangelegd. Met deze versoepeling werd het financieel mogelijk om het rustige platteland met de steden en grotere knooppunten te verbinden. Een jaar nadat de wet voor de lokaalspoorwegen werd aangenomen, reed de Nederlandsche Rhijnspoorweg-Maatschappij (NRS) op 1 juli 1879 de eerste stoomtram in Nederland op de vijf kilometer lange spoorlijn tussen Den Haag en Scheveningen. Voor de tramlijnen die langs de wegen en door de straten reden, werd de vierkante vorm van tramlocomotieven vanuit Amerika overgenomen. In 1880 werd de 'Wet openbare middelen van vervoer 1880' aangenomen, waardoor openbaar vervoer zonder voorafgaande vergunning mocht rijden. De stoomtrams waren wel gebonden aan de regels van de verschillende gemeentes en wegbeheerders. Dit bleek een oerwoud aan verschillende regels te creëren, waardoor de overheid in 1900 de nieuwe Locaalspoor- en Tramwegwet aannam. Hiermee werden de regels voor trambedrijven landelijk vastgelegd.

In korte tijd werd sinds 1879 300 kilometer spoor aangelegd waarop twintig verschillende trambedrijven reden. Op het hoogtepunt in 1922 lag er in Nederland 2506 kilometer tramlijn, waar 47 bedrijven met 586 locomotieven opreden. In 1915 werden er meer goederen per tram vervoerd dan over de weg. De grootste fabrikant van Nederlandsche vierkante tramlocomotieven was de Machinefabriek Breda v/h Backer & Rueb. Van de in totaal ongeveer 500 vierkante tramlocomotieven die in Nederland hebben gereden, leverde de Machinefabriek Breda tussen 1883 en 1912 meer dan 200 locomotieven. De kenmerkende vierkante tramlocomotieven van de Machinefabriek Breda kregen de bijnaam 'Backertjes'. In de praktijk schrokken de paarden niet minder door de vierkante vorm van de tramlocomotieven, doordat er veel geluid en stoom uit de machines kwam. De vierkante trams, die dicht langs de steeds drukker wordende wegen liepen, waren berucht door hun vele dodelijke ongelukken. Hierdoor kregen ze de lugubere bijnaam 'Moordenaar'. De bijnaam werd in grote delen van Nederland gebruikt, maar er waren ook enkele varianten van. Zo heette de tram van de Gooische Stoomtram de 'Gooische moordenaar' en de tram die van Den Bosch naar Helmond reed kreeg de bijnaam 'Goede moordenaar'. In Noord-Brabant kregen de trams die bijnaam, omdat ze naast hun vele dodelijke ongelukken toch belangrijk waren voor de omgeving. Later werden tramlijnen steeds vaker als vrije baan gebouwd in plaats van tussen het wegverkeer. Hiermee werd het vierkante model van de tramlocomotieven losgelaten. Er zijn drie vierkante stoomtramlocomotieven met een spoorbreedte van 1435 mm in Nederland bewaard. De RSTM 2 uit 1881 van het Spoorwegmuseum, de HTM 8 uit 1904 (het enige bewaarde Backertje voor normaalspoor) en de GS 18 uit 1921 zijn alle drie te zien bij de Museumstoomtram Hoorn - Medemblik.

De Machinefabriek Breda v/h Backer & Rueb leverde in 1904 tramlocomotief 8 aan de Haagsche Tramweg-Maatschappij (HTM) voor een bedrag van 10.350,- gulden. De HTM had zes locomotieven bij de fabriek besteld. Een andere stoomlocomotief die de Machinefabriek Breda v/h Backer & Rueb leverde en die bewaard is gebleven, is de NS 8107. Deze locomotief uit 1901 rijdt momenteel bij de Museum Buurtspoorweg. Bij de HTM kreeg de vierkante 8 de bijnaam 'Ooievaar'. De stoomlocomotief werd ingezet voor het reizigersvervoer op de lijn Den Haag - Rijswijk - Delft. In 1924 wordt de dienst op de tramlijn overgenomen door elektrische trams en de 20 jaar oude HTM 8 wordt verkocht aan de Noord – Zuid Hollandsche Tramweg Maatschappij (NZH). De tramloc werd vernummerd naar A12 en verloor de naam 'Ooievaar'. De A12 reed met reizigers op de tramlijn Leiden - Heemstede. De lijn Leiden - Heemstede werd ook geëlektrificeerd en in 1932 werd de NZH A12 verkocht. Via de metaalhandel Esbois komt de vierkante tramloc in 1933 terecht bij Bruinkoolmaatschappij Carisborg in Hoensbroek. Hier kreeg de locomotief het nummer 22 en rangeerde hij met goederenwagons op het bedrijventerrein. In 1962 bestond de Machinefabriek Breda v/h Backer & Rueb 100 jaar en het personeel van de fabriek kocht het 58 jaar oude Backertje als geschenk voor de directie van het bedrijf. De locomotief werd als monument bij de fabriek geplaatst waar hij in 1904 was gebouwd. Hier heeft de tramlocomotief 25 jaar gestaan. In 1987 begon een werkgroep aan de restauratie van de unieke tramlocomotief. In 1988 en 1989 was de HTM 8 voor Stichting Brabant Rail te zien op het tramnet van Den Haag en Rotterdam. In 1990 werd de tram weer buiten dienst gesteld. Zes jaar later nam de Museumstoomtram Hoorn - Medemblik de vierkante tramlocomotief over en werd hij naar Hoorn gebracht. Tussen 2001 en 2006 werd de HTM 8 geheel gerestaureerd en weer dienstvaardig gemaakt. Op 22 mei 2006 werd de HTM 8 in Hoorn in dienst gesteld.

De HTM 8 heeft vanwege haar cultuurhistorische waarde de hoogste A-status toegekend gekregen binnen het Nationaal Register Railerfgoed.

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
De HTM 8 rijdt met de postbagagewagen NTM D6 en rijtuig Z.V.T.M. AB8 als Stoomtram 1900 over de Broerdijk van Wognum
naar Twisk. Stoomtram 1900 bij de Museumstoomtram Hoorn - Medemblik,
30 juli 2025. © TreinenInNederland.nl
 
De stoomtram 1900 bij aankomst in station Opperdoes. 30 juli 2025. © TreinenInNederland.nl
 
De stoomtram 1900 rijdt langs molen "De Herder" in Medemblik. 30 juli 2025. © TreinenInNederland.nl
 
En op de terugweg rijdt zij er nogmaals langs. 30 juli 2025. © TreinenInNederland.nl
 
De HTM 8 rijdt met de postbagagewagen NTM D6 en rijtuig Z.V.T.M. AB8 als Stoomtram 1900 over de dijk langs het Zwartepad
in Opperdoes. 30 juli 2025. © TreinenInNederland.nl
 
De stoomtram 1900 bij het binnenrijden van station Twisk. 30 juli 2025. © TreinenInNederland.nl
 
De stoomtram 1900 is onderweg vanuit Wognum-Nibbixwoud naar Hoorn. 30 juli 2025. © TreinenInNederland.nl
 
De stoomtram 1900 bij binnenkomst van station Hoorn. 30 juli 2025. © TreinenInNederland.nl
 
HTM 8 'Ooievaar' rijdt met de 30, NTM P1, NCS BC6, RTM AB334, RTM AB370, ZE AB6, NTM K16 en de NTM 101
door de grote bocht bij Abberkerk. Bello Festival 2025, 5 juli 2025. © TreinenInNederland.nl
 
De HTM 8 komt met de NTM 101 met de NTM P1, NCS BC6, RTM AB334, RTM AB370, ZE AB6, NTM K16 en achterop loc 30
Opperdoes binnen rijden vanuit Medemblik. Bello Festival 2025, 6 juli 2025. © TreinenInNederland.nl
 
De HTM 8 vertrekt met de NTM 101 met de NTM P1, NCS BC6, RTM AB334, RTM AB370, ZE AB6, NTM K16 en achterop loc 30
uit Opperdoes richting Twisk. 6 juli 2025. © TreinenInNederland.nl
 
De HTM 8 rijdt met Loc 30 en de NTM P1, NCS BC6, RTM AB334, RTM AB370, ZE AB6, NTM K16 en de NTM 101
langs molen 'De Herder' in Medemblik. 6 juli 2025. © TreinenInNederland.nl
 
De SHM 6513 en 8 rangeren om later deel te nemen aan de locomotievenparade. Bello festival 2024 (inclusief locomotievenparade),
5 juli 2024. © TreinenInNederland.nl
 
 
De HTM 8 'Ooievaar' uit 1904 deed mee aan de locomotievenparade. 5 juli 2024. © TreinenInNederland.nl
 
 
 
 
Loc 8 staat na de parade voor de werkplaats opgesteld. 5 juli 2024. © TreinenInNederland.nl
 
 
De HTM 8 staat in de stromende regen in Medemblik. 6 juli 2024. © TreinenInNederland.nl
 
 
De HTM 8 en GS 18 staan in Medemblik. Beide tramlocomotieven werden om en om achterop de trein naar Twisk gehangen
om hem vanuit daar terug te trekken. 6 juli 2024. © TreinenInNederland.nl
 
Nadat de 18 naar de achterkant van de reizigerstrein toe is gereden kon loc 8 een stuk optrekken.
6 juli 2024. © TreinenInNederland.nl
 
Een vooraanzicht van loc 8. 6 juli 2024. © TreinenInNederland.nl
 
 
 
De 101 is met de rijtuigen stam en achterop de 8 uit medemblik vertrokken naar Twisk. 6 juli 2024. © TreinenInNederland.nl
 
Loc 8 met de stam rijtuigen en achterop de NTM 101 onderweg vanaf Opperdoes naar Medemblik. 6 juli 2024. © TreinenInNederland.nl
 
 
De SHM 8 staat in de werkplaats in Hoorn. Bello Festival (by Night) van de SHM,
21 oktober 2023. © TreinenInNederland.nl