Na de Eerste Wereldoorlog (1914 - 1918) had Nederland het economisch zwaar. Vanaf de jaren '20 begon de welvaart toe te nemen en kreeg het spoor steeds meer concurrentie van het opkomende wegverkeer. Na de Eerste Wereldoorlog reden de eerste bussen in Nederland, die fel concurreerden met de trams. Naast bussen waren personenauto's, fietsen en vrachtwagens in opkomst en wonnen ze steeds meer terrein van het spoor. Veel tram- en treinbedrijven zochten oplossingen om de exploitatie goedkoper uit te voeren om zo te kunnen concurreren. Veel stoomlocomotieven werden vervangen door goedkopere benzine-, diesel- of elektrische treinen of trams. Een stoomlocomotief moet uren van tevoren al worden opgestookt voordat de machine kan worden ingezet. Naast kolen en water kost dit ook veel loon voor het personeel. Ook waren voor een stoomloc altijd een machinist en een stoker nodig; op nieuwer materieel is een stoker niet meer nodig en het nieuwe materieel kan zo worden opgestart als ze nodig zijn. Naast nieuwe locomotieven en treinstellen werden voor lokaalspoorlijnen nieuwe motorwagens gebouwd. Het nieuwe materieel is ook goedkoper in onderhoud.

Op 26 augustus 1935 werd locomotief 101 als eerste diesellocomotief aan de Nederlandsche Tramweg-Maatschappij (NTM) in Heerenveen  geleverd door Kromhout-Motorfabriek uit Amsterdam en Du Croo & Brauns uit Weesp. De NTM was het grootste stoomtrambedrijf in Nederland dat het grootste deel van Friesland en enkele trajecten naar Drenthe, Groningen en Overijssel exploiteerde. De 101 was de eerste diesellocomotief van de NTM, maar niet de eerste motortractie op het tramnetwerk. In de jaren '20 werden zeven motorwagens geleverd om de diensten van de stoomtrams over te nemen. Vanwege een grote order bij Kromhout-Motorfabriek werd Du Croo & Brauns betrokken bij de bouw van de 101. De NTM bestelde de locomotief om kennis te maken met diesellocomotieven om later hun materieelpark, bestaande uit stoomtrams, te vervangen. De 101 is 6,4 meter lang en heeft een dienstgewicht van 14,6 ton. Het model van de locomotief 101 is deels gestroomlijnd. Gestroomlijnde modellen kwamen begin jaren '30 in Amerika in de mode, nadat de welvaart daar door de New Deal weer toenam. De rage van gestroomlijnde modellen waaide over naar Europa. De Nederlandsche Spoorwegen stelden in 1934 haar eerste gestroomlijnde treinstellen, van het type Mat'34 (waarvan de DE 27 is bewaard), in dienst. De 101 kreeg een Kromhout-Gardner type 8-LS 8-cilinder 104 pk-dieselmotor. Dit type motor werd verder niet toegepast in trams of treinen in Nederland. De dieselmotor van de locomotief is aan de voorzijde van de locomotief in de huif geplaatst. Via een hydraulische aandrijving met vier versnellingen wordt een blinde as aangedreven. Deze as drijft de twee aangedreven assen van de 101 aan. De locomotief heeft een maximumsnelheid van 45 km/u en een trekkracht van 1490 kilo.

In 1935 werden de rijtuigen C204 en C205 omgebouwd om achter de splinternieuwe NTM 101 dienst te kunnen doen. De NTM C205 (uit 1916) behoort zelf tegenwoordig ook tot de collectie van de Museumstoomtram Hoorn - Medemblik (SHM). Drie jaar na de ombouw van de C204 en C205 kregen de C203 en C206 dezelfde ombouw. Op 5 juni 1936 werd de NTM 101 als eerste diesellocomotief van het bedrijf in gebruik genomen. De locomotief reed met reizigerstrams tussen Sneek en Heerenveen. Twee jaar later kreeg de 101 een stoomketel ingebouwd waarmee de rijtuigen verwarmd konden worden. Deze verwarmingsketel werd in de huif aan de achterkant van de diesellocomotief geplaatst. De diesellocomotief presteerde slecht en beviel niet bij de NTM. Dit komt mede doordat het personeel een diesellocomotief niet gewend is. Hierdoor stond de loc vaak defect. De NTM besloot om geen verdere locomotieven van het type te kopen en de 101 na slechts zes dienstjaren te verkopen. Tijdens de Tweede Wereldoorlog vertrok de 101 in 1942 naar Oostenrijk. De enige diesellocomotieven die de NTM na de 101 in dienst nam, waren de WD 70029, WD 70033, WD 70040, WD 70041 en de WD 70045, die in 1946 van het Engelse leger werden gekocht. Van deze locomotieven is de WD 70033 / NS 162 bewaard gebleven. Ook is later een andere locomotief van de serie gereconstrueerd als de NS 164.

Waar de 101 tijdens de oorlog heeft gereden, is onbekend. In het buitenland werd de 101 als rangeerlocomotief gebruikt. Voor zijn tweede leven als rangeerlocomotief kreeg de 101 buffers en het trekwerk voor spoorwegmaterieel. In 1948 bevond de loc zich in Sankt Pölten in Oostenrijk. In 1958 werd de 101 verkocht aan Raiffeisen Lagerhaus Durnkrut, dichtbij Wenen. Hier kreeg de 101 een nieuwe Perkins 8-cilinder 140 pk-dieselmotor. Stichting Brabant Rail kocht de locomotief in 1990 en haalde hem vanuit Oostenrijk terug naar Nederland. De stichting gaf de locomotief vier jaar later in langdurige bruikleen aan de Museumstoomtram Hoorn - Medemblik. Deze overeenkomst eindigde in 2012 en de NTM 101 werd eigendom van de SHM. De SHM gaf de NTM 101 tussen 2009 en 2014 een volledige revisie. De SHM heeft de NTM 101 gerestaureerd in de staat zoals de locomotief tussen 1938 en 1942 bij de NTM reed, namelijk met een verwarmingsketel in de kleine huif verwerkt. Deze stoomketel gebruikt de SHM, net als vroeger, voor het verwarmen van de rijtuigen. De 101 kreeg tijdens zijn restauratie vele nieuwe onderdelen, waaronder een geheel nieuwe motor. In de huiven heeft de locomotief nieuwe elektronische technieken voor de aansturing gekregen. Deze apparatuur en bedrading is netjes weggewerkt. Op 28 juli 2012 reed de diesellocomotief zijn eerste testritjes op het emplacement van Hoorn. De 101 reed voor het eerst op het traject van de SHM op 7 september 2012 naar Abbekerk. Een tweede lange proefrit vond op 26 maart 2013 plaats, waarbij ook de verwarmingsketel werd getest. Al deze testritten legde de tramlocomotief met succes af. Tijdens het Historisch Transport Festival (28 en 29 september 2014) reed de NTM 101 samen met de NTM C205 voor het eerst reguliere ritten. Op 10 oktober 2014 werd de gerestaureerde 101 door de Museumstoomtram officieel in dienst gesteld. De locomotief wordt voor extra reizigerstrams en werktrams gebruikt.

De NTM 101 heeft vanwege haar cultuurhistorische waarde de hoogste A-status toegekend gekregen binnen het Nationaal Register Railerfgoed. De NTM 101 laat goed de laatste ontwikkelingen van de stoomtrambedrijven in Nederland zien.