![]() |
|||||||||||
Tramweg-Maatschappij Zutphen-Emmerik AB6 (uit 1902) |
|||||||||||
Info over het rijtuig:
|
|||||||||||
In 1902 werd rijtuig AB6 in dienst gesteld bij de Tramweg-Maatschappij Zutphen-Emmerik. De AB6 is van een standaardtype rijtuigen van Metallurgique die bij vele trambedrijven dienstdeed. De AB-rijtuigen (eerste en tweede klasse rijtuigen) waren bij de ZE langer dan de B-rijtuigen (tweede klasse rijtuigen). In de AB1 t/m 6 waren 12 zitplaatsen eerste klasse en 28 tweede klasse zitplaatsen beschikbaar en in de B1 t/m 4 waren er 42 tweede klasse plaatsen. De rijtuigen deden dienst op het traject van de Tramweg-Maatschappij Zutphen-Emmerik. De spoorlijn liep tussen de 2 plaatsen via Hummelo, Doetinchem, Wijnbergen, Zeddam en 's-Heerenberg. In de jaren '30 ging het vanwege de concurrentie met het wegverkeer erg slecht met de lokaalspoorlijnen en interlokale tramlijnen in Nederland. Na de Eerste Wereldoorlog reden de eerste bussen in Nederland, die fel concurreerden met de trams. Naast bussen waren personenauto's, fietsen en vrachtwagens in opkomst en wonnen ze steeds meer terrein van het spoor. Trambedrijven waren sinds de Eerste Wereldoorlog bezig om stoomlocomotieven te vervangen door goedkopere benzine-, diesel- of elektrische trams om beter te kunnen concurreren. In de jaren '30 stapten veel trambedrijven over op nieuwe bussen of gingen ze failliet. Doordat veel bedrijven het financieel niet meer redde, besloten ze samen te voegen tot grotere bedrijven. In de jaren '30 sloten door heel Nederland veel lokaalspoorlijnen en interlokale tramlijnen. Tijdens en kort na de Tweede Wereldoorlog beleefden de (stoom)trams, door de schaarste aan olie en benzine, een korte opleving. De tramlijnen sloten echter na de oorlog voor het reizigersvervoer. Een deel van de tramlijnen (met een spoorbreedte van 1435 mm 'normaalspoor') werd door de Nederlandsche Spoorwegen overgenomen. De NS reed tot in de jaren '60 en '70 met goederenvervoer over de spoorlijnen. Later werden deze lijnen toch gesloten door de concurrentie met de vrachtwagen of het wegvallen van het vervoer. De Nederlandse Spoorwegen hebben altijd, en doen dat nu nog steeds, vrijwel al hun terzijde gestelde materieel laten slopen waardoor er relatief weinig voor spoorwegmusea bewaard is gebleven. Doordat tijdens de wederopbouw vele rijtuigen en goederenwagons buiten de spoorwegen een tweede leven hebben gevonden, zijn tientallen van deze rijtuigen en goederenwagons bewaard gebleven. Spoorwegmusea hebben deze treinen teruggevonden en hebben ze kunnen restaureren zoals ze vroeger bij de spoorwegen dienst hebben gedaan. Hierdoor zijn er bijzondere rijtuigen en goederenwagons bewaard gebleven die anders waren gesloopt. Vele van deze bewaarde treinen hebben later vanwege hun historische waarde de hoogste A-status toegekend gekregen binnen het Nationaal Register Railerfgoed. De rijtuigen NS BC423, NS BC425, NS BC455, NS C1040, NS C1137, NS B1605, NS C7032, NTM C205, SBM AB24 en Z.V.T.M. AB8 werden na de oorlog als woningen gebruikt en zijn hierdoor bewaard gebleven. Het rijtuig RTM AB334 heeft ook als woning gediend, maar werd daarvoor eerst nog als douanekantoor gebruikt. Het rijtuig ZE AB6 en een eerste klas rijtuig van de ZNSM werden als tuinhuisjes gebruikt. De goederenwagons EDS 85, N.H.T.M. 21, NTM E67, NTM E128, NTM E134, NTM F63, O.G. E102, NS 1524, USATC 224340, USATC 220410 en NS-rijtuig AB7216 werden als schuren of opslagruimtes gebruikt en zijn daardoor niet gesloopt. De goederenwagons NS CHD 8681 en NTM conducteurswagen P1 werden als stal voor dieren gebruikt. De NTM post-bagagewagen D6 heeft een tweede leven gekregen als kantoor. De rijtuigen NS B1813 en NS C1820 werden respectievelijk als eet- en verblijfsruimte en als slaapzaal gebruikt bij een vakantieverblijf. Het rijtuig NS C6478 werd op een kinderspeelplaats neergezet en is hiermee bewaard gebleven. De Tramweg-Maatschappij Zutphen-Emmerik ging vanaf 1934 met andere trambedrijven samen onder de naam Geldersche Tramwegen (GTW). De rijtuigen van de ZE werden bij de GTW niet vernummerd, omdat ze snel uit dienst zouden gaan. Vermoedelijk is dat in 1935 gebeurd. Vanaf zijn buitendienststelling heeft rijtuig AB6 als tuinhuisje gediend in Epe. Later werd het rijtuig gebruikt als schuur om brommers in te repareren. In 1994 werd het rijtuig geschonken aan de Museumstoomtram Hoorn - Medemblik. In de vijf jaar die volgden is het rijtuig gerestaureerd en is nu te zien op de spoorlijn van de SHM. De Stoomtrein Katwijk Leiden heeft stoomtramlocomotief 607 van de Tramweg-Maatschappij Zutphen-Emmerik in haar collectie. De Tramweg-Maatschappij Zutphen-Emmerik AB6 heeft vanwege haar cultuurhistorische waarde de hoogste A-status toegekend gekregen binnen het Nationaal Register Railerfgoed. De AB6 is het enige bewaarde rijtuig van de Tramweg-Maatschappij Zutphen-Emmerik. |
|||||||||||
Een detailfoto van het rijtuig AB6 van de SHM. Bello festival 2024 (inclusief locomotievenparade), 5 juli 2024. © TreinenInNederland.nl |
|||||||||||
ZE AB6 te Medemblik. 6 juli 2024. © TreinenInNederland.nl |
|||||||||||
Het rijtuig AB6 wordt door de NS 6513 samen met andere reizigersrijtuigen en twee goederenwagons langs het Oosteind in Opperdoes getrokken. Vlak voor de overgang met de N210. Bello Festival (by Night) van de SHM, 27 oktober 2023. © TreinenInNederland.nl |
|||||||||||
De 6513 vertrekt met een reizigerstram, met de AB6, uit Twisk richting Hoorn. 27 oktober 2023. © TreinenInNederland.nl |
|||||||||||