Rijtuig NS C7032 (uit 1904)
Info over het rijtuig:

Dit rijtuig werd in 1904 door Beijnes te Haarlem voor de Hollandsche IJzeren Spoorweg-Maatschappij (HSM) gebouwd onder het nummer C1852. Het rijtuig was onderdeel van een serie van slechts drie rijtuigen, de C1851 t/m C1853. De rijtuigen werd gebruikt voor internationale treinen. De C1851 t/m C1853 waren voorzien van 64 derde klasse zitplaatsen, verdeeld over acht coupés. De serie rijtuigen was voor zijn tijd bijzonder doordat het derde klasse rijtuigen waren en tevens ook doorgangsrijtuigen. Doorgangsrijtuigen zijn rijtuigen met een gang door het rijtuig heen waardoor niet ieder coupé een eigen deur naar buiten nodig heeft. Eerder zag je al wel doorgangsrijtuigen voor eerste en tweede klasse rijtuigen. De drie rijtuigen zijn aan beide kanten voorzien van een toilet, een voor de mannen en een voor de vrouwen.

De Hollandsche IJzeren Spoorweg-Maatschappij (HSM) en de Staatsspoorwegen (SS) waren bij het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog (1914 - 1918) door eerdere fusies en het overnemen van de exploitatie van andere spoorbedrijven de grootste spoorvervoerders in Nederland. De bedrijven concurreerden hevig met elkaar, maar vanwege de oorlogsdreiging werden beide spoorbedrijven tijdens de oorlog onder militair gezag geplaatst. Vanwege de tekorten door de oorlog richten de HSM en SS per 1 januari 1917 een nieuw samenwerkingsverband op: de Nederlandsche Spoorwegen (NS). Onder het nieuwe samenwerkingsverband werkten de bedrijven nog beter samen. In 1921 werd al het spoorwegmaterieel omgenummerd naar nieuwe nummerschema's van de NS. Vanaf eind jaren '20 begon NS met het invoeren van haar eigen huisstijl op het materieel om zo de verschillende huisstijlen te vervangen. Er werd gekozen om alle treinen donkergroen te schilderen. NS koos voor een donkere kleur, zodat de treinen minder vies werden. Na de oorlog kregen de treinen en trams hevige concurrentie van bussen, personenauto's, fietsen en vrachtwagens. Andere kleinere, nog bestaande spoorbedrijven lieten vanwege de verliezen hun exploitatie overnemen door de NS. Per 1 januari 1938 werden alle vervoerders waarvan NS de exploitatie verzorgde geheel gefuseerd en was NS nog het enige spoorbedrijf dat op het hoofdspoor reed. Op de tram- en lokaallijnen reden nog wel andere bedrijven. In 1921 werd de HSM C1852 vernummerd naar de NS C7032.

Nadat het Nederlandse vasteland op 5 mei 1945, en de Waddeneilanden op 11 juni, door de geallieerden waren bevrijd van de Duitsers begon de wederopbouw. Tijdens de oorlog waren vele huizen vernietigd, waardoor grote tekorten ontstonden. Door de babyboom en Indische Nederlanders die na de Indonesische onafhankelijkheid naar Nederland kwamen, waren ook veel meer woningen nodig dan voor de oorlog. Het duurde tot ver in de jaren '60 om de grootste woningtekorten op te lossen. Door oorlogsschade was een groot deel van het materieel van de Nederlandsche Spoorwegen en andere spoorbedrijven niet meer in te zetten. De NS bestelde in de jaren na de oorlog erg veel materieel om haar materieelpark weer aan te sterken en de spoorwegen te moderniseren. NS wilde haar houten rijtuigen vervangen door stalen rijtuigen en op 16 juni 1956 reed de laatste NS-trein met houten rijtuigen. Houten rijtuigen zijn bij aanrijdingen onveiliger, omdat het hout veel minder sterk is, waardoor de rijtuigen volledig kunnen versplinteren. Tijdens de woningnood mocht het personeel van NS oude houten rijtuigen en goederenwagons overnemen voor eigen gebruik. Naast de NS verkochten ook andere spoorbedrijven hun oude rijtuigen en goederenwagons. Velen kozen ervoor om de rijtuigen om te bouwen tot woningen. Een aantal rijtuigen doet zelfs tot de dag van vandaag nog steeds dienst als woningen. In Zuid-Holland hebben wij in november 2025 een rijtuig gefotografeerd dat nog steeds dienstdoet als woning. De Stoomtrein Goes - Borsele heeft NS-rijtuig C7032 teruggebracht in de staat zoals het rijtuig bijna een halve eeuw als woning heeft gediend.

De Nederlandse Spoorwegen hebben altijd, en doen dat nu nog steeds, vrijwel al hun terzijde gestelde materieel laten slopen waardoor er relatief weinig voor spoorwegmusea bewaard is gebleven. Doordat tijdens de wederopbouw vele rijtuigen en goederenwagons buiten de spoorwegen een tweede leven hebben gevonden, zijn tientallen van deze rijtuigen en goederenwagons bewaard gebleven. Spoorwegmusea hebben deze treinen teruggevonden en hebben ze kunnen restaureren zoals ze vroeger bij de spoorwegen dienst hebben gedaan. Hierdoor zijn er bijzondere rijtuigen en goederenwagons bewaard gebleven die anders waren gesloopt. Vele van deze bewaarde treinen hebben later vanwege hun historische waarde de hoogste A-status toegekend gekregen binnen het Nationaal Register Railerfgoed. De rijtuigen NS BC423, NS BC425, NS BC455, NS C1040, NS C1137, NS B1605, NS C7032, NTM C205, SBM AB24 en Z.V.T.M. AB8 werden na de oorlog als woningen gebruikt en zijn hierdoor bewaard gebleven. Het rijtuig RTM AB334 heeft ook als woning gediend, maar werd daarvoor eerst nog als douanekantoor gebruikt. Het rijtuig ZE AB6 en een eerste klas rijtuig van de ZNSM werden als tuinhuisjes gebruikt. De goederenwagons EDS 85, N.H.T.M. 21, NTM E67, NTM E128, NTM E134, NTM F63, O.G. E102, NS 1524, USATC 224340, USATC 220410 en NS-rijtuig AB7216 werden als schuren of opslagruimtes gebruikt en zijn daardoor niet gesloopt. De goederenwagons NS CHD 8681 en NTM conducteurswagen P1 werden als stal voor dieren gebruikt. De NTM post-bagagewagen D6 heeft een tweede leven gekregen als kantoor. De rijtuigen NS B1813 en NS C1820 werden respectievelijk als eet- en verblijfsruimte en als slaapzaal gebruikt bij een vakantieverblijf. Het rijtuig NS C6478 werd op een kinderspeelplaats neergezet en is hiermee bewaard gebleven.

De NS C7032 heeft na zijn buitendienststelling in de jaren '50 als woning gediend. Het rijtuig kwam te staan aan de Cartesiusweg in Utrecht. Het rijtuig was toen nog één geheel van 18 meter lang. In 1964 stond het rijtuig in de weg, omdat er aan de Cartesiusweg 'echte' woningen werden gebouwd. Dat jaar werd de C7032 verkocht aan een boer die de woning in het Gelderlandse Voorthuizen wilde plaatsen. Voor het transport werd het rijtuig in twee delen gezaagd en op een boerenkar naar Voorthuizen gebracht. De twee delen werden daar in een hoek van elkaar geplaatst, verbonden met een nieuw gebouwde hal. Van 1964 tot aan 2012 heeft het rijtuig daar als woning gediend. Daarna boden de erven van de bewoner het rijtuig in 2013 aan de Stoomtrein Goes - Borsele aan. Op 28 maart 2013 werd het rijtuig in twee delen overgebracht van Voorthuizen naar Goes. De SGB stelde het rijtuig tijdelijk op een onderstel op, afwachtend tot een mogelijke restauratie. Op 14 april 2021 werd het rijtuig in twee delen op het terrein in Goes geplaatst. De C7032 werd een onderdeel van de tentoonstelling 'Oorlog en Wederopbouw'. Het rijtuig is teruggebracht in de staat zoals het rijtuig bijna een halve eeuw in Voorthuizen als woning diende.

De NS C7032 heeft vanwege haar cultuurhistorische waarde de hoogste A-status toegekend gekregen binnen het Nationaal Register Railerfgoed. De NS C7032 is het enige vierassig internationaal doorgangsrijtuig van de HSM dat bewaard is gebleven.

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
De oude C 7032 staat in Goes tentoongesteld als onderdeel van de tentoonstelling 'De treinen van de wederopbouw'. Het rijtuig heeft
na de Tweede Wereldoorlog gediend als noodwoning. In deze staat is het rijtuig te bezichtigen.
Sporen naar het verleden 2023, 18 mei 2023. © TreinenInNederland.nl