NTM E3 (gebouwd in 1915)
Info over de goederenwagon:

Fabrikant Werkspoor in Amsterdam leverde in 1915 de gesloten goederenwagon E3 aan de Nederlandsche Tramweg-Maatschappij (NTM). De NTM was het grootste stoomtrambedrijf van Nederland dat het grootste deel van Friesland en enkele trajecten naar Drenthe, Groningen en Overijssel exploiteerde.

In de jaren '30 ging het vanwege de concurrentie met het wegverkeer erg slecht met de lokaalspoorlijnen en interlokale tramlijnen in Nederland. Na de Eerste Wereldoorlog reden de eerste bussen in Nederland, die fel concurreerden met de trams. Naast bussen waren personenauto's, fietsen en vrachtwagens in opkomst en wonnen ze steeds meer terrein van het spoor. Trambedrijven waren sinds de Eerste Wereldoorlog bezig om stoomlocomotieven te vervangen door goedkopere benzine-, diesel- of elektrische trams om beter te kunnen concurreren. In de jaren '30 stapten veel trambedrijven over op nieuwe bussen of gingen ze failliet. Doordat veel bedrijven het financieel niet meer redden, besloten ze samen te voegen tot grotere bedrijven. In de jaren '30 sloten door heel Nederland veel lokaalspoorlijnen en interlokale tramlijnen. Tijdens en kort na de Tweede Wereldoorlog beleefden de (stoom)trams, door de schaarste aan olie en benzine, een korte opleving. De tramlijnen sloten echter na de oorlog voor het reizigersvervoer. Een deel van de tramlijnen (met een spoorbreedte van 1435 mm 'normaalspoor') werd door de Nederlandsche Spoorwegen overgenomen. De NS reed tot in de jaren '60 en '70 met goederenvervoer over de spoorlijnen. Later werden deze lijnen toch gesloten door de concurrentie met de vrachtwagen of het wegvallen van het vervoer.

De Nederlandse Spoorwegen (en andere spoorbedrijven) hebben altijd, en doen dat nog steeds, vrijwel al hun terzijde gestelde materieel laten slopen waardoor er relatief weinig voor spoorwegmusea bewaard is gebleven. Doordat tijdens de wederopbouw vele rijtuigen en goederenwagons buiten de spoorwegen een tweede leven hebben gevonden, zijn tientallen van deze rijtuigen en goederenwagons bewaard gebleven. Spoorwegmusea hebben een groot aantal van deze rijtuigen en goederenwagons teruggevonden en hebben ze gerestaureerd in de staat waarin zij vroeger bij de spoorwegen dienst hebben gedaan. Hierdoor zijn veel bijzondere rijtuigen en goederenwagons bewaard gebleven die anders waren gesloopt. Vele van deze bewaarde rijtuigen en goederenwagons hebben later vanwege hun historische waarde de hoogste A-status toegekend gekregen binnen het Nationaal Register Mobiel Erfgoed. De rijtuigen NS BC423, NS BC425, NS BC455, NS C1040, NS C1137, NS B1605, NS C7032, NTM C205, RTM AB334, SBM AB24 en Z.V.T.M. AB8 werden na de oorlog als woningen gebruikt en zijn hierdoor bewaard gebleven. Het rijtuig ZE AB6 en een eerste klas rijtuig van de ZNSM werden als tuinhuisjes gebruikt. De goederenwagons EDS 85, N.H.T.M. 21, NCS LD 5, NS 1524, NS Dt406, NTM E3, NTM E67, NTM E128, NTM E134, NTM F63, O.G. E102, USATC 224340, USATC 220410 en de rijtuigen NCS BC6 en NS AB7216 werden als schuren of opslagruimtes gebruikt en zijn daardoor niet gesloopt. De goederenwagons NS CHD 8681 en NTM conducteurswagen P1, en de SBM D5 werden als stal voor dieren gebruikt. De NTM post-bagagewagen D6 heeft een tweede leven gekregen als kantoor. De rijtuigen NS B1813 en NS C1820 werden respectievelijk als eet- en verblijfsruimte en als slaapzaal gebruikt bij een vakantieverblijf. Het rijtuig NS C6478 werd op een kinderspeelplaats geplaatst en is hiermee bewaard gebleven.

De NTM beëindigde in 1947 en 1948 het reizigersvervoer op haar tramlijnen. Een groot deel van de rijtuigen werd overgenomen door de Nederlandsche Spoorwegen en elders in Nederland ingezet. Nadat de NTM het reizigersvervoer op de tramlijnen had beëindigd, nam NS in 1948 de exploitatie van het goederenvervoer over. Hiervoor nam NS een deel van de locomotieven en goederenwagons van de NTM over. Het materieel dat NS niet overnam, werd in 1947 en 1948 door de NTM terzijde gesteld. In 1949 nam de NTM de overgebleven spoorlijnen weer over van de NS; het materieel bleef echter wel eigendom van de NS.

De E3 werd in 1948 buiten dienst gesteld. De houten wagon werd hetzelfde jaar verkocht en naar Heerenveen gebracht. Hier heeft de E3 van 1948 tot en met 1996 als schuur in een tuin gestaan. In 1996 werd de goederenwagon weer teruggevonden en opgenomen in de collectie van de Museumstoomtram Hoorn - Medemblik. De NTM E3 werd overgebracht naar de opslag bij Corus in Beverwijk. De E3 werd in 1999 verplaatst naar het depot in Zwaag.

De NTM E3 heeft vanwege haar cultuurhistorische waarde de C-status toegekend gekregen binnen het Nationaal Register Mobiel Erfgoed.

 
 
De NTM E3 staat met de SBM D5, NS Dt406 en de NCS LD5 in Hoorn op het emplacement opgesteld. Op 19 juni 2026 zijn de vier goederenwagons na jaren vanuit depot Zwaag naar Hoorn getransporteerd. Een dag later legden wij de wagons in Hoorn vast. 20 juni 2026. © TreinenInNederland.nl
 
 
 
De SHM 35 'Griezel' rangeert met de goederenwagons. 20 juni 2026. © TreinenInNederland.nl
 
 
 
 
De vier goederenwagons werden aan de Amsterdam-kant van het emplacement in Hoorn neergezet.
20 juni 2026. © TreinenInNederland.nl
 
 
 
 
De NTM E3, SBM D5, NS Dt406 en de NCS LD5 staan naast het historische depot. 20 juni 2026. © TreinenInNederland.nl
 
 
 
Detailfoto's van de zijkant van de E3. 20 juni 2026. © TreinenInNederland.nl
 
 
 
 
 
 
 
 
De andere zijkant van de wagon. 20 juni 2026. © TreinenInNederland.nl
 
 
 
 
Het interieur van de E3. 20 juni 2026. © TreinenInNederland.nl