![]() |
|||||||||||
NTM post-bagagewagen D6 (uit 1903) |
|||||||||||
Info over de wagon:
|
|||||||||||
Vanwege het succes met het postvervoer per spoor besloten de Posterijen in 1880, een jaar nadat de Nederlandsche Rhijnspoorweg-Maatschappij (NRS) op 1 juli 1879 de eerste stoomtram in Nederland reed, om post ook per stoomtram te vervoeren. Voor de stoomtrams werden vanwege de kosten en het te weinig aanbod van post geen aparte postwagons gebouwd zoals bij treinen, maar post-bagagewagens. De wagons hadden een bagagecompartiment en een postcoupé. De post-bagagewagens werden voor of achter de personenrijtuigen geplaatst in de trams. De post-bagagewagens hadden aan beide zijkanten een brievenbusgleuf waarin mensen hun post konden stoppen. In de wagons werd deze post gesorteerd. Bij de Museumstoomtram Hoorn - Medemblik (SHM) is de Nederlandsche Tramweg Maatschappij (NTM) post-bagagewagen D6 uit 1903 als enige stoomtram post-bagagewagen met een spoorbreedte van 1435 mm in dienstvaardige staat te zien. De NTM conducteurswagen P1 uit 1888 werd origineel geleverd als de post-bagagewagen E10 maar is later verbouwd naar de conducteurswagen P1, en in deze staat is de wagon dienstvaardig bij de Museumstoomtram te zien. De Museumstoomtram heeft ook vier post-bagagewagens in haar collectie die op een toekomstige restauratie staan te wachten. Dit zijn de D3 van de Stoomtram Bresken-Maldegem uit 1913, de LD5 van de Nederlandsche Centraal-Spoorweg-Maatschappij uit 1914, de Dt406 van de Nederlandsche Spoorwegen uit 1921 (welke voor de Tram voor Bello gerestaureerd gaat worden) en de D5 van de Stoomtram Bresken-Maldegem uit 1926. Fabrikant Werkspoor bouwde in 1903 een aantal post-bagagewagens voor de Nederlandsche Tramweg Maatschappij (NTM) in Friesland. De D6 werd ook dat jaar gebouwd en werd in 1904 in dienst genomen. In 1915 werd de wagon voorzien van gasverlichting. Het benodigde gasreservoir werd in de buitenwand van de bagageafdeling geplaatst. In 1917 / 1918 werd de D6 weer aangepast. De wagon kreeg een vacuümremsysteem en de raampjes in de bagageafdeling werden weggehaald. De Nederlandse Spoorwegen hebben altijd, en doen dat nu nog steeds, vrijwel al hun terzijde gestelde materieel laten slopen waardoor er relatief weinig voor spoorwegmusea bewaard is gebleven. Doordat tijdens de wederopbouw vele rijtuigen en goederenwagons buiten de spoorwegen een tweede leven hebben gevonden, zijn tientallen van deze rijtuigen en goederenwagons bewaard gebleven. Spoorwegmusea hebben deze treinen teruggevonden en hebben ze kunnen restaureren zoals ze vroeger bij de spoorwegen dienst hebben gedaan. Hierdoor zijn er bijzondere rijtuigen en goederenwagons bewaard gebleven die anders waren gesloopt. Vele van deze bewaarde treinen hebben later vanwege hun historische waarde de hoogste A-status toegekend gekregen binnen het Nationaal Register Railerfgoed. De rijtuigen NS BC423, NS BC425, NS BC455, NS C1040, NS C1137, NS B1605, NS C7032, NTM C205, SBM AB24 en Z.V.T.M. AB8 werden na de oorlog als woningen gebruikt en zijn hierdoor bewaard gebleven. Het rijtuig RTM AB334 heeft ook als woning gediend, maar werd daarvoor eerst nog als douanekantoor gebruikt. Het rijtuig ZE AB6 en een eerste klas rijtuig van de ZNSM werden als tuinhuisjes gebruikt. De goederenwagons EDS 85, N.H.T.M. 21, NTM E67, NTM E128, NTM E134, NTM F63, O.G. E102, NS 1524, USATC 224340, USATC 220410 en NS-rijtuig AB7216 werden als schuren of opslagruimtes gebruikt en zijn daardoor niet gesloopt. De goederenwagons NS CHD 8681 en NTM conducteurswagen P1 werden als stal voor dieren gebruikt. De NTM post-bagagewagen D6 heeft een tweede leven gekregen als kantoor. De rijtuigen NS B1813 en NS C1820 werden respectievelijk als eet- en verblijfsruimte en als slaapzaal gebruikt bij een vakantieverblijf. Het rijtuig NS C6478 werd op een kinderspeelplaats neergezet en is hiermee bewaard gebleven. De post-bagagewagen D6 werd in 1946 na 42 dienstjaren bij de NTM buiten dienst gesteld. De D6 is na zijn uitdienststelling drie jaar als kantoor gebruikt in Leeuwarden. In 1949 werd hij verplaatst naar Gorredijk en hij heeft daar tot in 1974, 25 jaar lang, als kantoor gediend. In 1974 kocht de Tramweg-Stichting (TS) de wagon en hij werd overgebracht naar Midwolde. In Midwolde werd langzaam begonnen aan de restauratie van de D6. In 1978 sloeg de Museumstoomtram Hoorn - Medemblik de wagon op in een loods in Zwaag. Na een grote restauratie werd de NTM D6 in 2000 weer opnieuw in gebruik genomen op de tramlijn van de SHM. Net als vroeger rijdt de NTM D6 bij de SHM mee met de reizigerstrams en dient hij als rijdend postkantoor. Op speciale dagen is de wagon bemand door een postconducteur en deze haalt de post op bij de stations langs de route. De Museumstoomtram Hoorn - Medemblik heeft meerdere postwagons in haar collectie, de NTM D6 is echter de enige die is gerestaureerd. De NTM post-bagagewagen D6 heeft vanwege haar cultuurhistorische waarde de hoogste A-status toegekend gekregen binnen het Nationaal Register Railerfgoed. |
|||||||||||
NTM post-bagagewagen D6 en de rijtuigen SBM 24, NTM C205 en
de NS BC423 staan in Medemblik. Bello Festival 2025, 6 juli 2025. © TreinenInNederland.nl |
|||||||||||
De NTM post-bagagewagen D6 en de NTM koppelwagen K9 rijden mee met een tram. Bello Festival (by Night) van de SHM, 27 oktober 2023. © TreinenInNederland.nl |
|||||||||||
De D6 in een tram van de SHM op station Wognum-Nibbixwoud. 24 oktober 2015. © TreinenInNederland.nl |
|||||||||||