![]() |
|||||||||||
NTM post-bagagewagen D6 (gebouwd in 1903) |
|||||||||||
Info over de wagon:
|
|||||||||||
Vanwege het succes met het postvervoer per spoor besloten de Posterijen in 1880, een jaar nadat op 1 juli 1879 de eerste stoomtram in Nederland reed, om post ook per stoomtram te vervoeren. Vanwege de lage vraag naar postvervoer bij stoomtrams werden geen complete postwagons gebouwd, zoals bij treinen, maar altijd post-bagagewagens. De wagons hadden aparte compartimenten voor bagage en post. De post-bagagewagens hadden aan beide zijkanten een brievenbusgleuf waarin mensen hun post konden stoppen. Terwijl de wagons meereden met de reizigerstrams, werd de post onderweg gesorteerd. Bij de Museumstoomtram Hoorn - Medemblik zijn vijf post-bagagewagens bewaard gebleven. Dit zijn de NCS LD 5, NTM D6, NTM P1 (deze conducteurswagen werd oorspronkelijk gebouwd als post-bagagewagen), SBM D3 en de SBM D5. Fabrikant Werkspoor bouwde in 1903 een aantal post-bagagewagens voor de Nederlandsche Tramweg-Maatschappij (NTM) in Friesland. De NTM was het grootste stoomtrambedrijf in Nederland dat het grootste deel van Friesland en enkele trajecten naar Drenthe, Groningen en Overijssel exploiteerde. De D6 werd ook dat jaar gebouwd en werd in 1904 in dienst genomen. In 1915 werd de wagon voorzien van gasverlichting. Het benodigde gasreservoir werd in de buitenwand van de bagageafdeling geplaatst. In 1917 / 1918 werd de D6 weer aangepast. De wagon kreeg een vacuümremsysteem en de raampjes in de bagageafdeling werden weggehaald. De Nederlandse Spoorwegen (en andere spoorbedrijven) hebben altijd, en doen dat nog steeds, vrijwel al hun terzijde gestelde materieel laten slopen waardoor er relatief weinig voor spoorwegmusea bewaard is gebleven. Doordat tijdens de wederopbouw vele rijtuigen en goederenwagons buiten de spoorwegen een tweede leven hebben gevonden, zijn tientallen van deze rijtuigen en goederenwagons bewaard gebleven. Spoorwegmusea hebben een groot aantal van deze rijtuigen en goederenwagons teruggevonden en hebben ze gerestaureerd in de staat waarin zij vroeger bij de spoorwegen dienst hebben gedaan. Hierdoor zijn veel bijzondere rijtuigen en goederenwagons bewaard gebleven die anders waren gesloopt. Vele van deze bewaarde rijtuigen en goederenwagons hebben later vanwege hun historische waarde de hoogste A-status toegekend gekregen binnen het Nationaal Register Mobiel Erfgoed. De rijtuigen NS BC423, NS BC425, NS BC455, NS C1040, NS C1137, NS B1605, NS C7032, NTM C205, RTM AB334, SBM AB24 en Z.V.T.M. AB8 werden na de oorlog als woningen gebruikt en zijn hierdoor bewaard gebleven. Het rijtuig ZE AB6 en een eerste klas rijtuig van de ZNSM werden als tuinhuisjes gebruikt. De goederenwagons EDS 85, N.H.T.M. 21, NCS LD 5, NS 1524, NS Dt406, NTM E3, NTM E67, NTM E128, NTM E134, NTM F63, O.G. E102, USATC 224340, USATC 220410 en de rijtuigen NCS BC6 en NS AB7216 werden als schuren of opslagruimtes gebruikt en zijn daardoor niet gesloopt. De goederenwagons NS CHD 8681 en NTM conducteurswagen P1, en de SBM D5 werden als stal voor dieren gebruikt. De NTM post-bagagewagen D6 heeft een tweede leven gekregen als kantoor. De rijtuigen NS B1813 en NS C1820 werden respectievelijk als eet- en verblijfsruimte en als slaapzaal gebruikt bij een vakantieverblijf. Het rijtuig NS C6478 werd op een kinderspeelplaats geplaatst en is hiermee bewaard gebleven. De post-bagagewagen D6 werd in 1946 na 42 dienstjaren bij de NTM buiten dienst gesteld. Na zijn buitendienststelling kocht een sloper in Heerenveen de D6. De sloper had meerdere wagons gekocht en adventeerde in dagbladen voor eventuele kopers van de wagons. De D6 werd doorverkocht en heeft tussen 1946 en 1949 als kantoor gediend in Leeuwarden. Daarna heeft hij gediend als kantoor bij een transportbedrijf in Gorredijk. Hier heeft de D6 tussen 1949 en 1974 25 jaar gestaan. In 1974 kocht de Tramweg-Stichting (TS) de wagon en hij werd overgebracht naar Midwolde. In Midwolde werd langzaam begonnen aan de restauratie van de D6. In 1978 sloeg de Museumstoomtram Hoorn - Medemblik de wagon op in een loods in Zwaag. Na een grote restauratie werd de NTM D6 in 2000 weer opnieuw in gebruik genomen op de tramlijn van de SHM. Net als vroeger rijdt de NTM D6 bij de SHM mee met de reizigerstrams en dient hij als rijdend postkantoor. Op speciale dagen is de wagon bemand door een postconducteur en deze haalt de post op bij de stations langs de route. De Museumstoomtram Hoorn - Medemblik heeft meerdere postwagons in haar collectie, de NTM D6 is echter de enige die is gerestaureerd en rijvaardig is. De NTM D6 kreeg in 2026 een revisie aan de bak en het dak van de wagon. Hierbij werd de lekkende dakbedekking vervangen en werden enkele rotte plekken (die door het lekken zijn ontstaan) verholpen. Aansluitend kreeg de D6 een nieuwe schilderbeurt. De NTM post-bagagewagen D6 heeft vanwege haar cultuurhistorische waarde de hoogste A-status toegekend gekregen binnen het Nationaal Register Mobiel Erfgoed. |
|||||||||||
NTM post-bagagewagen D6 en de rijtuigen SBM 24, NTM C205 en
de NS BC423 staan in Medemblik. Bello Festival 2025, 6 juli 2025. © TreinenInNederland.nl |
|||||||||||
De NTM post-bagagewagen D6 en de NTM koppelwagen K9 rijden mee met een tram. Bello Festival (by Night) van de SHM, 27 oktober 2023. © TreinenInNederland.nl |
|||||||||||
De D6 in een tram van de SHM op station Wognum-Nibbixwoud. 24 oktober 2015. © TreinenInNederland.nl |
|||||||||||