![]() |
|||||||||||
MBS 66: SS 11940 / NS 1524 (uit 1892)
|
|||||||||||
Info over het rijtuig: |
|||||||||||
De Staatsspoorwegen (SS) bestelde rond de jaren 1890 enkele honderden kleine dichte goederenwagons. De houten goederenwagons hadden een houten bufferbalk, iets wat heel ongebruikelijk is. De SS 11940 werd in 1892 door Werkspoor in Amsterdam gebouwd. De wagon heeft sinds 1895 dienst gedaan. De Hollandsche IJzeren Spoorweg-Maatschappij (HSM) en de Staatsspoorwegen (SS) waren bij het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog (1914 - 1918) door eerdere fusies en het overnemen van de exploitatie van andere spoorbedrijven de grootste spoorvervoerders in Nederland. De bedrijven concurreerden hevig met elkaar, maar vanwege de oorlogsdreiging werden beide spoorbedrijven tijdens de oorlog onder militair gezag geplaatst. Vanwege de tekorten door de oorlog richten de HSM en SS per 1 januari 1917 een nieuw samenwerkingsverband op: de Nederlandsche Spoorwegen (NS). Onder het nieuwe samenwerkingsverband werkten de bedrijven nog beter samen. In 1921 werd al het spoorwegmaterieel omgenummerd naar nieuwe nummerschema's van de NS. Vanaf eind jaren '20 begon NS met het invoeren van haar eigen huisstijl op het materieel om zo de verschillende huisstijlen te vervangen. Er werd gekozen om alle treinen donkergroen te schilderen. NS koos voor een donkere kleur, zodat de treinen minder vies werden. Na de oorlog kregen de treinen en trams hevige concurrentie van bussen, personenauto's, fietsen en vrachtwagens. Andere kleinere, nog bestaande spoorbedrijven lieten vanwege de verliezen hun exploitatie overnemen door de NS. Per 1 januari 1938 werden alle vervoerders waarvan NS de exploitatie verzorgde geheel gefuseerd en was NS nog het enige spoorbedrijf dat op het hoofdspoor reed. Op de tram- en lokaallijnen reden nog wel andere bedrijven. In 1921 kregen de SS goederenwagons de nummers 1421 t/m 2301. De goederenwagon SS 11940 kreeg het nummer NS 1524. De Nederlandse Spoorwegen hebben altijd, en doen dat nu nog steeds, vrijwel al hun terzijde gestelde materieel laten slopen waardoor er relatief weinig voor spoorwegmusea bewaard is gebleven. Doordat tijdens de wederopbouw vele rijtuigen en goederenwagons buiten de spoorwegen een tweede leven hebben gevonden, zijn tientallen van deze rijtuigen en goederenwagons bewaard gebleven. Spoorwegmusea hebben deze treinen teruggevonden en hebben ze kunnen restaureren zoals ze vroeger bij de spoorwegen dienst hebben gedaan. Hierdoor zijn er bijzondere rijtuigen en goederenwagons bewaard gebleven die anders waren gesloopt. Vele van deze bewaarde treinen hebben later vanwege hun historische waarde de hoogste A-status toegekend gekregen binnen het Nationaal Register Railerfgoed. De rijtuigen NS BC423, NS BC425, NS BC455, NS C1040, NS C1137, NS B1605, NS C7032, NTM C205, SBM AB24 en Z.V.T.M. AB8 werden na de oorlog als woningen gebruikt en zijn hierdoor bewaard gebleven. Het rijtuig RTM AB334 heeft ook als woning gediend, maar werd daarvoor eerst nog als douanekantoor gebruikt. Het rijtuig ZE AB6 en een eerste klas rijtuig van de ZNSM werden als tuinhuisjes gebruikt. De goederenwagons EDS 85, N.H.T.M. 21, NTM E67, NTM E128, NTM E134, NTM F63, O.G. E102, NS 1524, USATC 224340, USATC 220410 en NS-rijtuig AB7216 werden als schuren of opslagruimtes gebruikt en zijn daardoor niet gesloopt. De goederenwagons NS CHD 8681 en NTM conducteurswagen P1 werden als stal voor dieren gebruikt. De NTM post-bagagewagen D6 heeft een tweede leven gekregen als kantoor. De rijtuigen NS B1813 en NS C1820 werden respectievelijk als eet- en verblijfsruimte en als slaapzaal gebruikt bij een vakantieverblijf. Het rijtuig NS C6478 werd op een kinderspeelplaats neergezet en is hiermee bewaard gebleven. De NS 1524 deed tot 1932 dienst. Hierna kwam de wagon terecht bij het bedrijf Schwarz in Oldenzaal. De 1524 werd ontdaan van zijn wielen en de wagon werd op dwarsliggers geplaatst. Bij Schwarz werd de wagon gebruikt als opslaghok voor jute. Het bedrijf Penterman moest in 1993 sloop- en opruimwerkzaamheden op het terrein van Schwarz uitvoeren. Tijdens deze werkzaamheden werd de NS 1524 meegenomen. Een medewerker van de Museum Buurtspoorweg ontdekte de wagon op de werf van Penterman en zocht contact. Deze gesprekken waren succesvol en in 1994 nam de Museum Buurtspoorweg de goederenwagon op in haar collectie. Intern kreeg de goederenwagon het nummer 66 bij de MBS. De wagon werd naar Haaksbergen gebracht en wacht op een mogelijke restauratie. Doordat het hout van de wagon in een slechte staat verkeert, is een restauratie lastig. De MBS beschikt al wel over assen die weer onder de wagon geplaatst zouden kunnen worden. De SS 11940 / NS 1524 heeft vanwege haar cultuurhistorische waarde de C-status toegekend gekregen binnen het Nationaal Register Railerfgoed. |
|||||||||||
De oude goederenwagon SS 11940 / NS 1524 uit 1892 in de loods in Boekelo. Najaarsstoomdagen 2025, 18 oktober 2025. © TreinenInNederland.nl |
|||||||||||